Muraja'ah: Kur'an Ezberini Unutmamak İçin Tekrar Yöntemi (Sabak, Sabki, Menzil)
Tekrar edilmeyen ezber silinir. Yeni ezber ile tekrar arasında vaktini bölmek için sabak, sabki ve menzil yöntemini öğren; planlayıcısı da içinde.
İçindekiler
Hemen her hafız bunu yaşamıştır: bir zamanlar akıcı okuduğu bir sure, birkaç ay sonra ortasında takılıverir. Bu bir başarısızlık işareti değil; ezberin doğası böyle. Resûlullah ﷺ de bizzat şöyle uyarmıştır:
"Bu Kur'an'ı (ezberini) koruyun. Muhammed'in canı elinde olan Allah'a yemin ederim ki o, bağından boşanan deveden daha çabuk kaçıp gider." (Buhârî, 5033; Müslim, 791)
Bu yüzden muraja'ah (ezberi tekrar etmek) bir ek değil, Kur'an ezberinin ta kendisidir.
Ezberin üç katmanı: sabak, sabki, menzil
Birçok hafızlık medresesi günlük vakti üç bölüme ayırır:
- Sabak: bugünkü yeni ezber. Payı küçüktür: birkaç ayet ya da birkaç satır.
- Sabki: son birkaç gün ya da haftanın ezberi. En kolay unutulan kısım budur, bu yüzden her gün tekrar edilir.
- Menzil: tüm eski ezber, sırayla tekrar edilir. Her gün bir kısmını tekrar edersin; tüm ezber bir turda tekrar edilince tur yeniden başlar.
Üçü birbirini korur: sabak ekler, sabki bağlar, menzil muhafaza eder.
Tekrarını planla
Kaç cüz ezberlediğini ve her gün kaç dakikan olduğunu gir. Bu planlayıcı sana bir vakit dağılımı önerir ve bir menzil turunun kaç gün süreceğini tahmin eder:
Yukarıdaki rakamlar, programını oluşturmana yardımcı olacak tahminlerdir. Kendi hızına ve durumuna göre uyarla; en önemlisi istikrarlı olmaktır.
Etkili tekrar nasıl yapılır?
- Namazda tekrar et. Ezberini nafile namazlarda ve gece namazında okumak hem tavsiye edilen hem de çok etkili bir yoldur, çünkü mushafa bakmadan okursun.
- Birlikte çalış. Bir arkadaşınla ya da aile üyenle birbirinizi dinleyin: biri okur, diğeri mushafa bakarak dinler.
- Tilavet dinle. Yolda ya da çalışırken tekrar ettiğin sureyi dinle.
- Zayıf ayetleri işaretle. Sık takıldığın ayetlere küçük bir işaret koy ve onları daha sık tekrar et.
- Hızlıca okuyup geçme. Aceleyle yapılan tekrar küçük hataların gözden kaçmasına yol açar. Tertil ile oku.
Ne zaman yeni ezberi durdurmalısın?
Tekrar yaparken eski ezberinde sık sık takılıyorsan, bu bir süreliğine sabakı azaltman gerektiğinin işaretidir. Önce temeli sağlamlaştır. Sağlam olmayan bir temelin üzerine ezber eklemek, ikisinin de kolayca kaybolmasına yol açar.
Hafiz'da muraja'ah
Hafiz'daki Muraja'ah özelliği, tamamladığın derslerdeki ayetleri tekrar ettirir ve her tamamlayışında sana bir can ekler. Her sure ayrıca bir sınavla biter: her soru yalnızca bir kez cevaplanır ve en az %50 doğrulukla geçersin; böylece ezberinin gerçekten sağlam olup olmadığını anlarsın.